Συναισθηματικό φαγητό. Μπορούμε να το ελέγξουμε;

Τι είναι αυτό που αισθανόμαστε και μας οδηγεί στο ψυγείο, στο πρώτο κοντινό ζαχαροπλαστείο ή στην παραγγελία μεγάλης ποσότητας φαγητού; Σίγουρα η πείνα, αλλά ποιας μορφής; Η βιολογική ή η συναισθηματική; Ας διαχωρίσουμε τους δυο όρους ώστε να τους κατανοήσουμε καλύτερα. Γνωρίζοντας τα χαρακτηριστικά μιας ανθυγιεινής συνήθειας έχουμε περισσότερες πιθανότητες να την εξαλείψουμε.

Βιολογική πείνα

• Έρχεται σταδιακά, μετά από κάποιες ώρες χωρίς φαγητό.
• Συνήθως δεν είναι απαραίτητο να την ικανοποιήσουμε άμεσα. Μπορούμε να κάνουμε υπομονή λίγη ώρα, εκτός αν η έλλειψη τροφής μας προκαλεί υπογλυκαιμία και νιώθουμε σωματική αδυναμία.
• Δεν έχει και μεγάλη σημασία το είδος του φαγητού που θα καταναλώσουμε. Μια μερίδα σπιτικού φαγητού ή ακόμη και ένα σάντουιτς ή μια μπάρα δημητριακών είναι αρκετά για να ικανοποιηθεί, έστω προσωρινά, το αίσθημα της βιολογικής πείνας.
• Δε χρειάζεται να καταναλώσουμε μεγάλη ποσότητα φαγητού. Η μερίδα που αναλογεί στο σωματότυπό μας και στον τρόπο ζωής μας είναι αρκετή.
• Μετά την κατανάλωση τροφής νιώθουμε ικανοποίηση και μπορούμε να συνεχίσουμε τις δραστηριότητες ή τις συνήθειές μας χωρίς να αισθανόμαστε άσχημα.

Συναισθηματικό φαγητό

• Έρχεται απότομα, νιώθουμε επείγουσα την ανάγκη να καταναλώσουμε φαγητό. Για να το διαχωρίσουμε από μια ελαφριά υπογλυκαιμία, να αναφέρουμε ότι στην υπογλυκαιμία φτάνει ένα ελαφρύ γεύμα ή κάποιο μικρό γλυκό, ενώ στο συναισθηματικό φαγητό όχι.
• Δε νιώθουμε σωματική αδυναμία ή το στομάχι μας να γουργουρίζει. Αυτό που μας ωθεί στην κατανάλωση τροφής είναι κάτι διαφορετικό.
• Οι προτιμήσεις μας στο φαγητό δεν είναι ιδιαίτερα υγιεινές. Mακαρονάδα, πίτσα, τούρτα, σοκολάτα ή άλλα τρόφιμα με πολλά λιπαρά και υδατάνθρακες έχουν την τιμητική τους.
• Η ποσότητα φαγητού είναι πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που μας αναλογεί. Καταναλώνουμε μεγαλύτερες ποσότητες υδατανθράκων και λιπαρών, πολλές φορές ταχύτατα. Ο εγκέφαλος, συχνά, δεν έχει το περιθώριο να επεξεργαστεί το τι κάνουμε και η δυσφορία έρχεται αφού έχουν ήδη καταναλωθεί μεγάλες ποσότητες θερμίδων.
• Μόλις περάσει η δυσφορία ή μόλις απαλλαγούμε από τις τροφές που καταναλώσαμε, με τη βοήθεια εμετού, βρίσκουμε πάλι καταφύγιο στο φαγητό.
• Μετά την κατανάλωση τροφής, έχουμε τύψεις και αισθήματα ενοχής. Αυτό είναι το πιο σημαντικό, ίσως, χαρακτηριστικό του συναισθηματικού φαγητού.

Είναι εύκολο να απαλλαγούμε από το συναισθηματικό φαγητό;

Καταρχήν να πούμε πως η συνήθεια του να τρώμε για να καταλαγιάσουμε άσχημα συναισθήματα δεν είναι εύκολο να καταπολεμηθεί. Οι λόγοι είναι:

• Η κατανάλωση τροφών με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη, όπως είναι οι απλοί υδατάνθρακες* , οδηγεί σε απότομη αύξηση του σακχάρου στο αίμα μας. Αυτό με τη σειρά του οδηγεί σε έκκριση ντοπαμίνης από τον εγκέφαλό μας και ακριβώς εκεί αρχίζει η δυσκολία. Η ντοπαμίνη είναι μια ορμόνη που παράγει ο οργανισμός ως επιβράβευση. Η έκλυσή της προκαλεί καλή ψυχική διάθεση, κάτι που έχουμε ανάγκη, ιδιαίτερα σε δύσκολες στιγμές της ζωής μας. Υπάρχουν, βέβαια, και άλλοι τρόποι να αυξήσουμε την ντοπαμίνη μας, αλλά ο οργανισμός έχει την τάση να θυμάται και να αναζητά τον πιο απλό και γρήγορο, όπως είναι μια ικανοποιητική ποσότητα γλυκού. Και όσο περισσότερη ζάχαρη καταναλώνουμε, τόσο περισσότερο συνηθίζει σε αυτήν ο οργανισμός και τη ζητάει για να αισθανθεί καλύτερα. Γι αυτόν το λόγο η ζάχαρη θεωρείται από πολλούς ειδικούς το ίδιο εθιστική με τη νικοτίνη ή την κοκαΐνη.
• Οι τροφές που περιέχουν υψηλές ποσότητες υδατανθράκων και λίπους οδηγούν σε έκκριση ενδορφινών. Οι ενδορφίνες είναι οι ορμόνες που καταπραΰνουν το σωματικό πόνο και προκαλούν χαλάρωση και πιθανώς ευεξία. Η δράση τους προσομοιάζει με αυτήν των οπιοειδών, όπως η μορφίνη. Κι εδώ πρέπει να πούμε πως υπάρχουν κι άλλοι τρόποι να αυξήσουμε τις ενδορφίνες μας, αλλά συχνά ο οργανισμός μας θεωρεί πως μια τροφή πλούσια σε λίπος και υδατάνθρακες είναι ο πιο εύκολος τρόπος να το πετύχει.
* Απλοί υδατάνθρακες είναι τα προϊόντα που περιέχουν κυρίως ζάχαρη, φρουκτόζη, λευκό αλεύρι, λευκό ρύζι. Στους απλούς υδατάνθρακες ανήκουν επίσης τα φρούτα και τα λαχανικά, αλλά δεν έχουν την ίδια ικανότητα να αυξάνουν απότομα το σάκχαρο στο αίμα μας λόγω των φυτικών ινών που διαθέτουν. Γι αυτό εξάλλου προτιμούμε τα φρούτα ολόκληρα ή έστω στο μπλέντερ και όχι σε αποχυμωτή.  

Τρόποι αντιμετώπισης του συναισθηματικού φαγητού

Η αντιμετώπιση της ψυχολογικής μας εξάρτησης από τροφές πλούσιες σε υδατάνθρακες και λίπη μπορεί να είναι δύσκολη όχι όμως αδύνατη. Η εμπειρία μου πάνω στον τομέα της απώλειας βάρους και της βουλιμίας δείχνει ότι το πρώτο που χρειαζόμαστε είναι η ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ. Η απόφαση να απαλλαγούμε από αυτήν την εξάρτηση είναι το πρώτο βήμα, η αρχή. Και η αρχή είναι το ήμισυ του παντός. Οι πιθανότητες να επιτύχουμε το στόχο μας, όσο ψηλά και να είναι αυτός, αυξάνονται εκθετικά όταν είμαστε αποφασισμένοι. Μπορεί να υπάρξουν παλινδρομήσεις, αλλά δεν πρέπει να μας ανησυχούν διότι συνήθως είναι προσωρινές. Κάποια βοηθητικά βήματα, αφού έχουμε πάρει την απόφαση είναι: 1. Όταν αυτό είναι εφικτό, εντάσσουμε στην καθημερινότητά μας την άσκηση, π.χ. καθημερινό γρήγορο περπάτημα για μία με μιάμιση ώρα. Στους περισσότερους ανθρώπους αυτό έχει ως συνέπεια την έκκριση των ορμονών ευεξίας. 2. Βελτιώνουμε την ποιότητα και ποσότητα του ύπνου. Η αντιμετώπιση της αϋπνίας είναι από τα πρώτα βήματα που πρέπει να κάνουμε διότι κατά την περίοδο του ύπνου εκκρίνονται ορμόνες που είναι υπεύθυνες για τη ρύθμιση της όρεξης και του κορεσμού. 3. Όταν υπάρχουν ένας ή περισσότεροι φίλοι, τους επιτρέπουμε να γνωρίζουν την τάση μας να χρησιμοποιούμε την τροφή για να γεμίσουμε το συναισθηματικό μας κενό ή για να ηρεμήσουμε τον εγκέφαλό μας που έχει άμεση ανάγκη ντοπαμίνης και ενδορφινών. Έχει αποδειχθεί πως όταν βρισκόμαστε με αγαπημένα πρόσωπα μειώνεται κατά πολύ η ανάγκη συναισθηματικού φαγητού. 4. Ασχολούμαστε με δραστηριότητες που μας προκαλούν ευχαρίστηση . Ο καθένας έχει τον δικό του τρόπο και τα δικά του χόμπι να διασκεδάζει ή να γεμίζει τον χρόνο του ευχάριστα. Κάποια παραδείγματα είναι η ένταξη σε διάφορους συλλόγους ή ομάδες, όπως θεατρικές, φιλοσοφικές, χορού, περιπατητών, ορειβατών κλπ. Ακόμη και η ενασχόληση με τα social media, αναπόφευκτη πια στην εποχή μας, φαίνεται να βοηθάει στην καλή ψυχική μας διάθεση. 5. Προσπαθούμε να κατανοήσουμε και να δικαιολογήσουμε τα άσχημα συναισθήματα που έχουμε μετά την κατανάλωση μεγάλης ποσότητας υδατανθράκων και λίπους. Είναι ανθρώπινο και δεν σημαίνει ότι είμαστε αδύναμοι χαρακτήρες. Εδώ το κατάλληλο συναίσθημα είναι το πείσμα και όχι οι τύψεις και οι ενοχές. 6. Επειδή συχνά η συναισθηματική πείνα εμφανίζεται ξαφνικά και ο οργανισμός θέλει να την ικανοποιήσει άμεσα, προσπαθούμε να είμαστε μακριά από τους πειρασμούς. Αν αδειάσουμε το ψυγείο και τα ντουλάπια μας από τις εθιστικές τροφές, όπως η σοκολάτα, τα γλυκά, τα αλμυρά (π.χ. πατατάκια) κλπ. θα δώσουμε την ευκαιρία στον εαυτό μας να δοκιμάσει κάτι υγιεινό και ίσως να αγνοήσει την ανάγκη του για έξτρα τροφή. 7. Συχνά χρειάζεται χρόνος και υπομονή. Γνωρίζουμε πως κατά το διάστημα που ο οργανισμός προσπαθεί να υιοθετήσει υγιεινές συνήθειες και να βρει άλλους τρόπους να παράγει ντοπαμίνη και ενδορφίνες σιγά σιγά αποτοξινώνεται από την εξάρτησή του από τη συναισθηματική τροφή. Και γίνεται όλο και ευκολότερη η μετάβαση σε έναν τρόπο διατροφής όπως μας τον έχει ορίσει η φύση. Άρα δίνουμε χρόνο στον εαυτό μας. 8. Αν όλες μας οι προσπάθειες αποβούν άκαρπες, ίσως ήρθε η ώρα να επισκεφτούμε κάποιον ειδικό, ο οποίος θα μας καθοδηγήσει σωστά ώστε να απαλλαγούμε σιγά σιγά από την ενοχλητική αυτή συνήθεια. Και κάτι για τους λάτρεις της Εναλλακτικής Ιατρικής και ιδιαίτερα του Ιατρικού Βελονισμού. Ο Ιατρικός Βελονισμός αντιμετωπίζει ολιστικά το θέμα της συναισθηματικής πείνας και αυξάνει πολύ τις πιθανότητες εξάλειψής του. Υπάρχουν σημεία βελονισμού στο τριχωτό της κεφαλής, στο σώμα, αλλά και στο πτερύγιο του αυτιού, που έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση αυτής της μορφής πείνας. savinakousloglou.gr Προσοχή. Οι οδηγίες στο παραπάνω άρθρο, είναι απλά συμβουλευτικές και δεν υποκαθιστούν σε καμία περίπτωση το γιατρό σας.